Perslucht wordt vaak de vierde energie van de werkplaats genoemd, na elektriciteit, gas en water. Het is ook een van de duurste, omdat er veel elektriciteit nodig is om ze te produceren. Wie de prijs van een kubieke meter kent, kan een lek becijferen, twee compressoren vergelijken of een investering verantwoorden.
De formule in twee stappen
Stap 1: de energie om 1 m³ te produceren
U deelt het vermogen van de compressor door het luchtvolume dat hij in één uur produceert:
kWh per m³ = vermogen (kW) ÷ (debiet in m³/min × 60)
Het resultaat heet het specifieke verbruik van de compressor. Hoe lager het is, hoe efficiënter de machine.
Stap 2: de prijs per m³
Vervolgens vermenigvuldigt u met de prijs per kWh die het bedrijf betaalt:
€ per m³ = kWh per m³ × prijs per kWh
Een voorbeeld met een schroefcompressor
Neem de S 110: 11 kW, 1,7 m³/min bij 8 bar, volgens zijn technische fiche. De prijs per kWh, hier 0,19 € excl. btw (Eurostat-gemiddelde voor bedrijven in België, tweede semester 2025), vervangt u door die van uw contract.
- Lucht geproduceerd in één uur: 1,7 × 60 = 102 m³.
- Energie per m³: 11 ÷ 102 ≈ 0,11 kWh/m³.
- Prijs per m³: 0,11 × 0,19 ≈ 0,021 €, of ongeveer 2,05 € per 100 m³.
Met dezelfde berekening, bij 8 bar en altijd op basis van het motorvermogen:
| Model | Vermogen | Debiet bij 8 bar | Energie per m³ |
|---|---|---|---|
| S 75 | 7,5 kW | 1,1 m³/min | ongeveer 0,11 kWh/m³ |
| S 110 | 11 kW | 1,7 m³/min | ongeveer 0,11 kWh/m³ |
| S 150 | 15 kW | 2,2 m³/min | ongeveer 0,11 kWh/m³ |
| S 220 PM | 22 kW | 3,6 m³/min | ongeveer 0,10 kWh/m³ |
Die cijfers zijn een theoretisch minimum: ze vertrekken van het nominale motorvermogen, met de compressor in vollast. De werkelijke kost ligt hoger, om de redenen hieronder.
Wat de werkelijke prijs per m³ doet stijgen
1. De nullast
Een compressor met vaste snelheid die in nullast draait, verbruikt nog een groot deel van zijn vermogen, in de orde van een kwart, zonder lucht te produceren. Die kWh komen op de factuur zonder m³ toe te voegen. Een compressor met variabele snelheid vermindert die post sterk: zie variabele of vaste snelheid.
2. De lekken
De lucht die weglekt, is betaald zoals de rest. Gaat een deel van de productie verloren in lekken, dan stijgt de prijs van de werkelijk gebruikte m³ evenveel. De rekentool voor de kost van lekken becijfert wat een lek u kost, en ons artikel legt uit hoe u lekken opspoort en herstelt.
3. De druk
Hoe hoger de druk, hoe minder lucht de compressor produceert voor hetzelfde vermogen: op de S 110 gaat het debiet van 1,7 m³/min bij 8 bar naar 1,1 m³/min bij 13 bar. Als grootteorde rekent men gewoonlijk met ongeveer 7 % meer verbruik per extra bar. Zie compressor 10, 13 of 16 bar.
4. De luchtbehandeling en het onderhoud
Ook de droger verbruikt elektriciteit, en elke filter veroorzaakt een klein drukverlies. Een vervuilde luchtfilter of een verzadigde afscheider laten de machine harder werken voor hetzelfde debiet: onderhoud op het voorziene uur houdt het specifieke verbruik zo laag mogelijk.
Uw werkelijke kost meten
Om uw echte prijs per m³ te kennen, hebt u twee cijfers nodig over een bepaalde periode:
- de elektriciteit die de compressor en de droger verbruiken, afgelezen op een tussenmeter of geschat met de rekentool voor de elektriciteitskost, die rekening houdt met de tijd in vollast;
- de lucht die de werkplaats verbruikt, gemeten met een debietmeter.
Deel de elektriciteitskost door het luchtvolume: u krijgt uw werkelijke prijs per m³, lekken en nullast inbegrepen. Dat meet een persluchtaudit, die ook aanwijst waar u eerst moet ingrijpen.
Waarom dat cijfer telt
Over de levensduur van een compressor weegt de elektriciteit veel zwaarder dan de aankoopprijs: onze gids wat een compressor echt kost legt het uit. Met de prijs per m³ kunt u elke verbetering becijferen (hersteld lek, verlaagde druk, beter gedimensioneerde machine) en nagaan of ze rendabel is.
Volgens uw vak: Industriële compressor voor industrie en productie, Compressor voor kunststofverwerking, Compressor voor de voedingsindustrie.