Een compressor die in het atelier van een steenhouwerij staat, zuigt het steenstof aan samen met de lucht die hij samenperst: zijn aanzuigfilter slibt dicht, zijn koeler vervuilt en hij wordt warm. De regel is hem in een aparte, geventileerde ruimte te plaatsen, met een luchtaanzuiging aan de zuivere kant, en de luchtfilter tussen twee onderhoudsbeurten te controleren. In het atelier zelf mag perslucht nooit dienen om silicastof van kleding of van de werkbank te blazen.
Dit artikel gaat over stof. Voor de keuze van de compressor volgens uw werktuigen, zie onze pagina compressor voor steenhouwerij en natuursteen.
Waar komt het silicastof in een steenhouwerij vandaan?
Graniet, zandsteen, leisteen en vooral de composietsteen op basis van kwarts voor werkbladen bevatten kristallijn silica. Kappen met de hamer, droog schuren, doorslijpen met de haakse slijper en zandstraalgraveren produceren een heel fijn stof. De fijnste deeltjes blijven lang in de lucht zweven en zetten zich overal af, ook in aangrenzende ruimtes.
Inadembaar kristallijn silica is gevaarlijk voor de longen. De preventie van blootstelling van mensen loopt via nat werken, afzuiging aan de bron, ventilatie en beschermingsmiddelen: volg de geldende preventieregels voor uw activiteit. Hier behandelen we wat met perslucht te maken heeft: de machine en de manier waarop u ze gebruikt.
Wat doet steenstof met een compressor?
Een schroefcompressor van 7,5 kW zuigt ongeveer 1 m³ omgevingslucht per minuut aan, meer dan tienduizend kubieke meter per maand voor één werkpost. In stoffige lucht komt er zo heel wat stof op de machine terecht.
- De aanzuigfilter slibt dicht. De compressor zuigt minder lucht aan, het debiet daalt, de druk stijgt trager. Een vervuilde luchtfilter is een van de eerste oorzaken van debietverlies.
- De fijne deeltjes gaan erdoor. Wat door een verzadigde of slecht gemonteerde filter gaat, komt in de olie van de schroef terecht. De olie raakt beladen, slijt sneller, en de lucht-olieafscheider slibt dicht.
- De koeler vervuilt. Het stof kleeft op de lamellen van de olie- en luchtkoeler. De warmte kan niet meer weg, de temperatuur stijgt, de compressor valt in storing. Ons artikel over de compressor die warm wordt somt de andere oorzaken op.
- De elektrische kast en de motor vangen ook stof, dat warmte en vocht vasthoudt.
Waar plaatst u de compressor in een steenhouwerij?
De beste bescherming is de compressor weg te houden van het stof, eerder dan meer te filteren.
- Een aparte ruimte, gesloten aan de kant van het atelier, met een deur die niet uitgeeft op de kap- of graveerzone.
- Een luchtaanzuiging aan de zuivere kant, bij voorkeur van buiten, ver van de uitblaas van de stofafzuiging en de uitgangen van de cabines. Bescherm ze met een rooster tegen regen en bladeren.
- Een afvoer voor warme lucht bovenaan, zodat de warmte van de compressor niet in de ruimte blijft hangen.
- Voldoende ruimte rond de machine om de koeler te reinigen en de filters te vervangen.
Ons artikel over de compressorruimte en onze gids over de compressorzaal geven de regels voor ventilatie en vrije ruimte.
Moet de compressor bij plaatsgebrek toch in het atelier blijven, plaats hem dan zo ver mogelijk van de kap-, schuur- en graveerposten, nooit in de luchtstroom van een stofafzuiging, en verdubbel de frequentie van de controles hieronder.
Welk onderhoud in een stoffig atelier?
Het basisschema blijft hetzelfde: eerste onderhoud na 500 uur, daarna om de 1 500 uur, met de bijbehorende onderhoudskit. Het stof voegt controles toe tussen twee beurten.
| Controle | Indicatieve frequentie in een steenhouwerij |
|---|---|
| Toestand van de luchtfilter | elke week in een stoffig atelier |
| Reinigen van de koeler, machine stilgelegd | elke maand, vaker bij zichtbare afzetting |
| Weergegeven bedrijfstemperatuur | elke dag, met één blik |
| Rooster van de luchtaanzuiging van de ruimte | elke maand |
| Aftappen en automatische condensaftapper | elke week |
De koeler reinigt u met de machine stilgelegd en vergrendeld, door van binnen naar buiten te blazen, met ademhalingsbescherming omdat u steenstof opnieuw in de lucht brengt. De onderhoudsgids voor de schroefcompressor beschrijft de handelingen.
Hoeveel lucht voor de stofafzuiging?
Veel graveercabines en schuurposten zijn aangesloten op een stofafzuiging met filters die met persluchtpulsen gereinigd worden. Die pulsreiniging verbruikt ter indicatie in de orde van 100 tot 300 l/min, naargelang de grootte van de installatie: noteer de waarde uit de handleiding.
Voorbeeld van een steenhouwerij met graveercabine en stofafzuiging:
- Graveren, straalpijp van 3 mm: 600 l/min.
- Pulsreiniging van de stofafzuiging: 200 l/min.
- Natpolijstmachine: 600 l/min.
- Subtotaal: 1 400 l/min.
- Veiligheidsmarge van 25 %: 1 750 l/min.
- Uitbreidingsmarge van 20 %: 2 100 l/min.
De K 150, 2,2 m³/min bij 8 bar, dekt die behoefte. Zonder polijstmachine zakt het totaal met marges naar 1 200 l/min, binnen bereik van de K 110. Ons artikel over het reinigen van slangenfilters werkt de berekening uit.
Hoe gebruikt u het blaaspistool zonder silica op te waaien?
Het blaaspistool is het meest verspreide werktuig van het atelier, en het slechtst gebruikte als het om steenstof gaat. Een werkbank, een stuk of kleding afblazen verspreidt het fijne silica in de lucht, daar waar het ingeademd wordt.
- Blaas nooit stof van uzelf of van een collega, en ook niet van werkkleding. Een straal perslucht gericht op het lichaam is op zich ook gevaarlijk.
- Kies voor afzuigen om posten en stukken te reinigen, en voor afspoelen met water waar dat kan.
- Gebruik het blaaspistool alleen om een nat stuk te drogen of een gravure vrij te maken, met een geluidsarm mondstuk en een verlaagde druk aan de post.
De lucht van een oliegesmeerde compressor is geen ademlucht. Gebruikt u beschermingsmiddelen met luchttoevoer, dan vraagt hun voeding een specifieke behandeling: bepaal die met onze technici en de fabrikant van de uitrusting, op basis van de persluchtkwaliteit ISO 8573-1.
Is een audit van de installatie nodig?
Wordt uw compressor warm, verliest hij debiet of vervangt u de filter veel vaker dan voorzien, dan spoort een persluchtaudit door onze technici de oorzaak op: een slecht geplaatste luchtaanzuiging, een te kleine ruimte, een lekkend net.
Voor een nieuw project voert u uw werktuigen in de configurator in, en beschrijft u daarna uw ruimte met een offerteaanvraag.
Volgens uw vak: Compressor voor steenhouwerij, natuursteen en grafmonumenten.