Voor lakwerk in de luchtvaart moet de lucht droog en vrij van olie en deeltjes aan het pistool komen. In de praktijk betekent dat minstens een koeldroger, die een drukdauwpunt van ongeveer +3 °C geeft, een filtratie van olie-aerosolen aan de uitgang van de compressor, en daarna fijnfilters en een actieve-koolfilter aan de voet van de cabine. Legt het lastenboek een strengere klasse ISO 8573-1 op voor water, dan komt er een adsorptiedroger bij.
Waarom is de lucht zo belangrijk voor lakwerk in de luchtvaart?
Een vliegtuiglak beschermt de structuur tegen corrosie en krijgt temperatuurverschillen, uv-straling en trillingen te verduren. Hij moet jaren meegaan. Een hechtingsfout is niet altijd zichtbaar wanneer het stuk uit de cabine komt: ze duikt later op, als blaasjes of afbladderen, met een volledige herstelling van de zone tot gevolg.
De perslucht raakt het oppervlak op drie momenten: bij het afblazen voor de primer, bij het spuiten van de primer en bij het spuiten van de aflak. Bij elke stap kan ze drie verontreinigingen meebrengen:
- Water, dat in het net condenseert en als druppels of nevel aankomt. Het veroorzaakt kraters, witte waas en hechtingsfouten.
- Olie, als aerosol of als damp. Een onzichtbare film op het plaatwerk volstaat om de lak te laten parelen: dat zijn de zogenaamde vissenogen.
- Deeltjes, roest uit het net, stof dat de compressor aanzuigt. Ze geven korrels in de laklaag.
Ons artikel over lakfouten door perslucht beschrijft ze in detail, met hun oorzaken.
Wat zegt de norm ISO 8573-1?
De norm ISO 8573-1 deelt de luchtkwaliteit in volgens drie verontreinigingen, genoteerd in deze volgorde: deeltjes, water, olie. Hoe kleiner het cijfer, hoe zuiverder de lucht. Voor water enkele richtpunten:
| Klasse water | Drukdauwpunt | Uitrusting die het haalt |
|---|---|---|
| 4 | +3 °C of lager | koeldroger |
| 3 | -20 °C of lager | adsorptiedroger |
| 2 | -40 °C of lager | adsorptiedroger |
Voor olie beperkt klasse 1 het totale gehalte tot 0,01 mg/m³, klasse 2 tot 0,1 mg/m³. De opdrachtgever of de technische fiche van het lakproduct bepaalt de klasse die gehaald moet worden, post per post. Onze gids over persluchtkwaliteit volgens ISO 8573-1 legt uit hoe u een klasse leest en op welk punt van het net ze gemeten wordt.
Koeldroger of adsorptiedroger?
De koeldroger koelt de lucht af om het water te laten condenseren en voert het daarna af. Hij geeft een drukdauwpunt van ongeveer +3 °C. Zolang de lucht in het net nooit onder die temperatuur zakt, condenseert ze niet meer. Dat volstaat voor een lakcabine in een verwarmd gebouw.
De adsorptiedroger stuurt de lucht door een droogmiddel en haalt -40 °C. U kiest hem wanneer het lastenboek het oplegt, wanneer een leiding in de winter door een koude hangar loopt, of voor bepaalde primers en producten die gevoelig zijn voor vocht. Hij verbruikt een deel van de lucht om te regenereren: reken dat mee in het debiet van de compressor. Ons artikel welke persluchtdroger kiezen vergelijkt beide technieken, en de gids over het drukdauwpunt legt het begrip uit.
Hoe haalt u de olie uit de lucht?
Onze schroefcompressoren zijn oliegesmeerd: de olie koelt en dicht de schroef af en wordt daarna in de afscheider van de lucht gescheiden. Een kleine fractie wordt toch meegesleurd. Die wordt tegengehouden door de filtratie aan de uitgang en daarna door de filtertrappen aan het gebruikspunt:
- Een voorfilter voor deeltjes en druppels.
- Een coalescerende fijnfilter voor olie-aerosolen.
- Een actieve-koolfilter voor oliedampen en geuren, vlak voor de cabine.
De fijnfilters monteert u aan de voet van de cabine, na de laatste aftakking naar de werkplaats. Ons artikel over olie in perslucht legt uit waar ze vandaan komt en hoe u ze beperkt. Een belangrijk punt: op de lakleiding mag geen enkele olievernevelaar staan. Het gesmeerde assemblagegereedschap krijgt een eigen leiding.
Welk debiet voor een lakcabine in de luchtvaart?
Neem een kleine lakcabine bij een toeleverancier die structuuronderdelen en stroomlijnkappen lakt: twee lakkers werken tegelijk, de ene met primer, de andere met aflak, met een blaaspistool om stof weg te blazen voor het lakken.
- Aflakpistool: zo'n 350 l/min, continu.
- Primerpistool: zo'n 300 l/min, continu.
- Blaaspistool: 150 l/min, met stoten, voor de helft meegeteld: 75 l/min.
- Subtotaal: 350 + 300 + 75 = 725 l/min.
- Veiligheidsmarge van 25 %: 725 × 1,25 = 906 l/min.
- Uitbreidingsmarge van 20 %: 906 × 1,2 = 1 088 l/min, of 1,09 m³/min.
De K 75, met 1,1 m³/min, zit dan net op de grens. Schuurt de werkplaats tegelijk ook, of neemt een adsorptiedroger lucht af voor zijn regeneratie, kies dan de K 110 met 1,7 m³/min of de K 150 met 2,2 m³/min. Deze 4-in-1-compressoren hebben de koeldroger en de filtratie aan de uitgang al ingebouwd: u hoeft enkel nog het gebruikspunt aan te vullen. Het verbruik van spuitpistolen verschilt per model: de handleiding geldt. Zie ook compressor voor een HVLP-spuitpistool.
Hoe bewijst u de luchtkwaliteit bij een audit?
Een opdrachtgever neemt geen genoegen met een schema. Hij wil zien dat de klasse op lange termijn gehaald wordt. Enkele goede gewoonten:
- Houd een register bij van de vervangingen van de filterelementen, met datum en referentie. Filters hebben een levensduur: een verstopte of verzadigde filter filtert niet meer.
- Noteer het dauwpunt op regelmatige tijdstippen als uw droger het weergeeft, of laat het meten.
- Laat de klasse meten aan het gebruikspunt door een keuringsinstantie of door onze technici tijdens een persluchtaudit.
- Tap af en controleer de automatische condensaftappers: een geblokkeerde aftapper stuurt water terug het net in.
Voor alle toepassingen van perslucht in uw sector, raadpleeg onze pagina compressor voor de luchtvaart. Stuur ons de vereiste luchtklasse en de lijst van uw posten met een offerteaanvraag: wij bepalen samen met u de behandeling.
Volgens uw vak: Compressor voor de luchtvaart, vliegtuigonderhoud en toelevering.